Dossier: In de media 
dinsdag 28 juni  
De Don Quichotte van de gemeentefinanciën vecht door
Van onze verslaggever Merijn Rengers
 
AMSTERDAM - Vanuit Wijk bij Duurstede bestookt ex-accountant Leo Verhoef tientallen gemeenten met aanklachten over hun boekhouding. Verhoef heeft gelijk, maar krijgt het niet.

Vijftien jaar strijdt Leo Verhoef, voormalig accountant bij Deloitte, nu tegen de manier waarop gemeenten in Nederland hun boekhouding presenteren. Verhoef (‘ik ben een echte klokkenluider’) werd bij Deloitte ontslagen na aanhoudende kritiek op de rammelende cijfers van gemeenten en provincies.


Sindsdien verkeert Verhoef op voet van oorlog met zijn oud-collega’s die de jaarrekeningen van veel Nederlandse overheden controleren en goedkeuren. Ze zijn in zijn ogen mede verantwoordelijk voor ‘een enorme boekhoudfraude’, waarbij voor miljarden euro’s aan gemeenschapsgeld onzichtbaar blijft in de boeken van de gemeenten.

Verhoef weet zeker dat een nog te houden parlementaire enquête over wat er niet in de boekhouding van gemeenten staat, uiteindelijk zijn gelijk zal bewijzen. Maar zover is het nog lang niet. Want vriend en vijand mogen dan vinden dat Verhoef een punt heeft, vooralsnog staat de accountant buitenspel.

Verhoef is bedreven in het maken van vijanden. De accountant doet aangifte tegen gemeentebesturen en accountants, stuurt alarmerende brieven aan gemeenteraden in het hele land (‘Onderwerp: boekhoudfraude in uw gemeente’), heeft vijftien tuchtrechtszaken lopen tegen collega-accountants en bedelft pers en politiek onder een stroom berichten over gesjoemel bij de gemeenten.

Wat is de kern van het probleem?

‘De kern is dat gemeenten in hun jaarrekening informatie achterhouden over hoe groot hun overschotten en tekorten zijn. Een willekeurig voorbeeld: Amsterdam zegt dat het in 2004 60 miljoen euro overhield. In werkelijkheid was dat 400 miljoen euro. Dat valt niet met elkaar te rijmen. De inwoners weten dit niet en de gemeenteraad snapt het niet of wil het niet veranderen.’

Een boekhoudprobleem dus?

‘Veel meer dan dat. Gemeenten jokken over de hoogte van hun inkomsten. En ze verhogen vervolgens wel de lokale belastingen met het argument dat er geen geld is. Maar dat geld is er wel.’

En u bent de enige die het ziet?

‘Het gekke is dat veel mensen het inhoudelijk volledig met mij eens zijn. Niet alleen hoogleraar accountancy Hans Blokdijk, maar ook allerlei accountants die de jaarrekeningen van gemeenten controleren. Steeds meer gemeenteraadsleden krijgen door dat ik geen halvegare ben, maar een klokkenluider met een verhaal.’

Alle accountants die we gesproken hebben zeggen: het verhaal van Verhoef klopt, maar hij brengt het te onhandig en agressief.

‘Dat mag iedereen vinden, maar daarvan worden de argumenten toch niet minder geldig? Het gekke is dat mijn constateringen steeds als een mening over de boekhouding van een gemeente worden afgedaan. En vervolgens mag dan iemand anders daar zijn mening tegenover zetten. En die luidt dat Verhoef gek is. Tsja, dat schiet niet op, want de meeste mensen geloven de overheid, en niet een afgeserveerde accountant uit Wijk bij Duurstede. Maar het gaat helemaal niet over meningen. Ik constateer de feiten, en die liegen er niet om. Het probleem is dat niemand er belang bij heeft de problemen aan te pakken.’

Wordt u er nooit moe van?

‘Stoppen is voor mij geen optie: dat zou uitgelegd worden als een nederlaag. Bovendien zie ik dat heel langzaam de steun groeit. Okee, het zijn vooral gemeenteraadsleden van kleine fracties die mij weten te vinden, maar het sijpelt wel langzaam door. Ik zit bijna in de bijstand, maar mijn vrouw staat nog steeds achter me. Dat heeft ze al die jaren gedaan.’