Dossier: Rotterdam
drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 18 oktober 2013

De gemeenteraad van
gemeente Rotterdam
Postbus 70012
3000 KP Rotterdam

Betreft: Begroting 2014 van gemeente Rotterdam

Geachte Raad,

Voor u als gemeenteraad is de begroting van uw gemeente een uiterst belangrijk document. Op basis van de begroting beslist u over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en heffingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Met de begroting geeft u (al dan niet) toestemming aan het gemeentebestuur tot het uitvoeren van de in de begroting vermelde activiteiten en tot het uitgeven van de daarvoor in de begroting opgenomen gelden. Ook voor de (geÔnteresseerde) burgers is de begroting belangrijk. Met de begroting legt u samen met het gemeentebestuur rekening en verantwoording af aan de burgers over de voorgenomen aanwending van de belastingmiddelen. Het is dus erg belangrijk dat de begroting betrouwbare informatie bevat.
De Begroting 2014 van gemeente Rotterdam is NIET betrouwbaar!

Ik doe al enige jaren onderzoek naar jaarrekeningen en begrotingen van gemeenten en provincies. Mijn conclusie is dat de jaarrekeningen en begrotingen van veel gemeenten en provincies onbetrouwbaar en dus misleidend zijn. Wat betreft de jaarrekeningen: ondanks de goedkeurende accountantsverklaringen daarbij die het tegendeel beweren.
Veelal geldt dat voor de presentatie van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Het geldt veelal ook voor de presentatie van de financiŽle positie.
Het geldt ook voor de jaarrekeningen van gemeente Rotterdam. Het geldt ook voor de Begroting 2014 van Rotterdam.

Ik maak bij deze begroting de volgende opmerkingen:

1. In het begrotingsboekwerk wordt gesteld en/of gesuggereerd dat de Begroting 2014 sluit met een saldo van begrote opbrengsten en kosten van € 0. Echter, niets is minder waar!

2. Het WERKELIJKE saldo van de begrote opbrengsten en kosten is NADELIG € 117,1 miljoen.
Het werkelijke saldo van de baten en de lasten volgt uit een vermogensvergelijking, d.w.z. het werkelijke saldo van de opbrengsten en de kosten over 2014 is gelijk aan de toename of afname van het Eigen vermogen in 2014.
Uit de vermogensvergelijking (met gegevens van pagina 211) volgt:
Eigen vermogen per 31.12.2014:          € 809.482.000
Eigen vermogen per 31.12.2013:             926.615.000
2014: NADELIG SALDO                      € 117.133.000

Dit komt overeen met wat op pagina 35 "Resultaat voor reserveringen" en op pagina 208 "Exploitatieresultaat" wordt genoemd, beide verhullend taalgebruik voor "Saldo van baten en lasten". Overigens, "Resultaat voor reserveringen" en "Resultaat na reserveringen" zijn nonsens-termen, en het bedrag dat met "Resultaat na reserveringen" wordt aangeduid, is een nonsens-bedrag.

3. Met de gegevens van pagina 211 valt ook het verwachte saldo van de opbrengsten en de kosten over 2013 te berekenen.
Uit de vermogensvergelijking volgt:
Eigen vermogen per 31.12.2013:          € 926.615.000
Eigen vermogen per 31.12.2012:             999.548.000
2013: NADELIG SALDO                        € 72.933.000

Het gemeentebestuur verwacht dus een nadelig saldo van opbrengsten en kosten over 2013 van € 72,9 miljoen. Was u dat al medegedeeld? Hoe verhoudt dit bedrag zich tot de door u goedgekeurde begroting(swijzigingen)?

4. Met mijn brieven aan u in de afgelopen jaren liet ik u telkens weten dat uw jaarrekeningen eveneens misleidend zijn. Het gemeentebestuur deed het in de jaarrekeningen van de afgelopen zes jaren (periode 2007-2012) voorkomen of de gemeente in deze periode een voordelig saldo van opbrengsten en kosten had van € 176 miljoen. In werkelijkheid leed de gemeente in deze periode een verlies van € 722 miljoen. Tezamen met het verwachte verlies over 2013 van € 73 miljoen zal de gemeente in de jaren 2007-2013 een verlies geleden hebben van € 795 miljoen (€ 0,8 miljard!).

5. De verliezen van de periode 2007-2013 betekenen dat er dus in deze periode € 795 miljoen meer is uitgegeven dan er werd ontvangen. Deze € 795 miljoen zijn uiteraard geleend bij financiŽle instellingen. De verliesfinanciering betekent een extra rentelast van (bij 4% rente) 4% x € 795 miljoen = € 32 miljoen. Wanneer u de Begroting 2014 ongewijzigd goedkeurt, stijgen de rentelasten van de komende jaren wat betreft de verliesfinanciering, met 4% x € 117 miljoen = € 5 miljoen naar € 37 miljoen.

6. Bovenstaande cijfers krijgen reliŽf als men bedenkt dat de opbrengst van de Onroerendezaakbelasting volgens de begroting in 2014 een bedrag zal zijn van € 220 miljoen. Een zesde deel hiervan is alleen al nodig voor de rentelasten vanwege de financiering van de verliezen van de jaren 2007-2014.

7. In de begroting komen ongetwijfeld dezelfde fouten voor als die ik reeds signaleerde in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren en waarvoor ik u met mijn brieven herhaaldelijk gewaarschuwd heb. Het betekent dat kosten als afschrijvingskosten, personeelskosten en verschillende onderhoudskosten verkeerd in de begroting zijn opgenomen. Het betekent dat wat als financiŽle positie wordt gepresenteerd, niet de financiŽle positie is.

8. Door het hele begrotingsboekwerk heen komt heel veel allemaal faliekante ONZIN voor over bijvoorbeeld reserves, voorzieningen, weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit, en een of ander niet-relevant "EMU-saldo". Deze nonsens zet de (niet ervaren) gemeenteraadsleden en andere gebruikers geweldig op het verkeerde been. Dit is ook strijdig met de wettelijke voorschriften, i.c. het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten), dat in artikel 3 een begroting eist die voor gemeenteraadsleden begrijpelijk is.

9. Volgens de van toepassing zijnde wettelijke bepalingen (i.c. het BBV), die er op de eerste plaats zijn ter bescherming van de gemeenteraadsleden, moet de begroting zodanig gepresenteerd worden dat de lezer, en in het bijzonder IEDER gemeenteraadslid, zich een "verantwoord oordeel" kan vormen over wat er financieel aan de hand is (art 3). De begroting voldoet dus in het geheel niet aan deze eis.
Volgens hetzelfde BBV moet de begroting per onderscheiden programma inzicht geven in:
a. de doelstellingen, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten;
b. de wijze waarop ernaar gestreefd zal worden die effecten te bereiken.
U moet zelf beoordelen of u dit (in voldoende mate) in de voorliggende begroting vindt.

Conclusie
Eerst moet het gemeentebestuur de Begroting 2014 opnieuw maken. Pas DAARNA, als alles klopt en volledig is, kan en mag op verantwoorde wijze over de begroting besloten worden!

Graag was ik u weer van dienst.
Met vriendelijke groet,
L.W. Verhoef