Dossier: Rotterdam
drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 mei 2007

De gemeenteraad van
gemeente Rotterdam
Postbus 70012
3000 KP Rotterdam

Betreft: Jaarrekening 2006 van gemeente Rotterdam

Geachte Raad,

Voor u als gemeenteraad is de jaarrekening van uw gemeente een belangrijk document: hiermee legt het college van burgemeester en wethouders rekening en verantwoording aan u af over het gevoerde (financiële) beheer en verder is de jaarrekening voor u een belangrijk toetsingsmiddel voor de betrouwbaarheid van de begrotingen. Op basis van deze jaarrekeningen en begrotingen beslist u over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de jaarrekening een belangrijk document: d.m.v. de jaarrekening legt het gemeentebestuur al dan niet met uw instemming aan de burgers rekening en verantwoording af over de besteding van de belastinggelden en het gevoerde (financiële) beheer. Het is dus erg belangrijk dat de jaarrekening en de begroting betrouwbaar zijn.

Ik doe al enige jaren onderzoek naar jaarrekeningen van gemeenten en provincies. Mijn conclusie is dat de jaarrekeningen van veel gemeenten en provincies onbetrouwbaar en dus misleidend zijn. Ondanks de goedkeurende accountantsverklaringen daarbij die het tegendeel beweren.
Veelal geldt dat voor de presentatie van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Het geldt veelal ook voor de presentatie van de financiële positie.
Het geldt ook voor de jaarrekeningen van de afgelopen jaren (inclusief die over 2006) van gemeente Rotterdam.

De rekening van baten en lasten over 2006 sluit met een saldo van € 150 miljoen. Het werkelijke saldo van de opbrengsten en de kosten is € 567 miljoen. Er wordt dus € 417 miljoen verzwegen.
En al eerder:
De rekening van baten en lasten over 1998 sloot met een saldo van € 15 miljoen. Het werkelijke saldo was € 45 miljoen. Er werd dus € 30 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 1999 sloot met een saldo van € 0 miljoen. Het werkelijke saldo was € 237 miljoen. Er werd dus € 237 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2000 sloot met een saldo van € 17 miljoen. Het werkelijke saldo was € 172 miljoen. Er werd dus € 155 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2001 sloot met een saldo van € 28 miljoen. Het werkelijke saldo was een tekort van € 29 miljoen. Er werd dus € 57 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2002 sloot met een saldo van € 16 miljoen. Het werkelijke saldo was € 90 miljoen. Er werd dus € 74 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2003 sloot met een saldo van € 39 miljoen. Het werkelijke saldo is € 156 miljoen. Er werd dus € 117 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2004 sloot met een saldo van € 104 miljoen. Het werkelijke saldo was € 152 miljoen. Er werd dus € 48 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2005 sloot met een saldo van € 92 miljoen. Het werkelijke saldo was € 94 miljoen. Er werd dus € 2 miljoen verzwegen.

Samenvattend:
Over de periode 1998-2006 werd een overschot gepresenteerd van € 461 miljoen. In werkelijkheid was er een overschot van € 1.484 miljoen. Een verschil derhalve van € 1.023 miljoen. Dat is ruim € 1 miljard!

Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst OZB in 2006 een bedrag was van circa € 160 miljoen. Die was dus in 2006 geheel en al overbodig! Dat mochten de Rotterdammers blijkbaar niet weten.
(Opvallend, de jaarrekening vermeldt wel heel veel onbegrijpelijke klinkklare nonsens, maar zoiets simpels als de opbrengst van de OZB is in de jaarrekening niet te vinden.)

Het werkelijke saldo van de baten en de lasten laat zich afleiden uit de toename of afname van het eigen vermogen. Volgens de balans bedraagt het eigen vermogen per 31.12.2006 € 1.786 miljoen en per 31.12.2005 € 1.219 miljoen. Er is dus sprake van een toename van het eigen vermogen van € 567 miljoen. Dit is dus het werkelijke saldo van de baten en de lasten, d.w.z. een voordelig saldo van baten en lasten van € 567 miljoen.

Ook de weergave van de financiële positie is verre van juist. In de balans bijvoorbeeld zijn de vaste activa te laag weergegeven, onder de verplichtingen komen bedragen voor die in het geheel geen verplichtingen zijn, en anderzijds ontbreken wèl bestaande verplichtingen. Het betekent ook dat de hiermee samenhangende kosten verkeerd in de rekening zijn opgenomen.

De jaarrekening is dus totaal onbruikbaar als verantwoordingsdocument en moet dus om deze reden door u als volksvertegenwoordiging afgekeurd worden!

In de jaarrekening en het jaarverslag 2006 komt ook heel veel ettelijke pagina's in beslag nemende klinkklare onbegrijpelijke onzin voor, bijvoorbeeld waar het gaat over reserves, over voorzieningen, over een "resultaat voor bestemming" en een "resultaat na bestemming" en een "exploitatieresultaat" en een "resultaat voor reservering" en een "resultaat na reserveringen" en een "onverdeeld rekeningresultaat" (er is maar één resultaat en dat is het resultaat, i.c. het saldo van de baten en de lasten), over zoiets als "weerstandsvermogen" en "weerstandscapaciteit" met zelfs een berekening van de nonsens, over zoiets als "arbeidskostengerelateerde verplichtingen", een hoofdstuk "Financieringsparagraaf" vol nonsens, over zoiets als "investeringen met een economisch nut" en "investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut", en een onzinnig hoofdstuk over zoiets als "SISA". Dit soort onzin zet alleen maar de lezer op het verkeerde been en leidt af van waar het werkelijk over zou moeten gaan.
Overigens adviseer ik u sterk tot het opheffen van alle reserves, deze samen te voegen tot één Algemene reserve, en alle baten en alle lasten op te nemen in waar ze thuishoren, namelijk in de begroting respectievelijk in de rekening van baten en lasten. Dat zal het inzicht in waar het echt over moet gaan, aanmerkelijk verbeteren. Dan bent u meteen van de huidige chaos met al die onzinnige reserves verlost.

U leest er heel veel meer over op de website www.leoverhoef.nl, te beginnen met: "Boekhoudfraude bij gemeenten en provincies schering en inslag". Op de website treft u mijn bevindingen over de jaarrekeningen van Rotterdam aan in de lijst "Uw gemeente en provincie". Deze brief en mijn eerdere correspondentie met u als gemeenteraad treft u aan in "Dossier: Rotterdam".

Volgens BBV artikel 3 moeten de jaarstukken met name voor gemeenteraadsleden goed te begrijpen zijn. U kunt het beste zelf beoordelen of aan deze eis is voldaan. Volgens uw accountant heeft u hem gezegd dat u het allemaal prima begrijpt. Hoe kan hij anders beweren dat u de jaarrekening goed begrijpt?
Kijkt u eens naar hoofdstuk "Financiële positie" op pagina 11-19. Dat is één grote wanhoop waar niemand iets van zal begrijpen. (U zult het overigens niet kunnen begrijpen vanwege het hoge nonsens-gehalte.) Volgens uw accountant heeft u hem gezegd dat u het allemaal prima begrijpt. Hoe kan hij anders beweren dat u het wèl begrijpt?

Graag was ik u van dienst.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef