Dossier: Amsterdam
drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 16 mei 2006

De gemeenteraad van
gemeente Amsterdam
Amstel 1
1011 PN Amsterdam

Betreft: Jaarrekening 2005 van gemeente Amsterdam

Geachte Raad,

Voor u als gemeenteraad is de jaarrekening van uw gemeente een belangrijk document: hiermee legt het college van burgemeester en wethouders rekening en verantwoording aan u af over het gevoerde (financiële) beheer en verder is de jaarrekening voor u een belangrijk toetsingsmiddel voor de betrouwbaarheid van de begrotingen. Op basis van deze jaarrekeningen en begrotingen beslist u over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de jaarrekening een belangrijk document: d.m.v. de jaarrekening legt het gemeentebestuur al dan niet met uw instemming aan de burgers rekening en verantwoording af over de besteding van de belastinggelden en het gevoerde (financiële) beheer. Het is dus erg belangrijk dat de jaarrekening en de begroting betrouwbaar zijn.

Ik doe al enige jaren onderzoek naar jaarrekeningen van gemeenten en provincies. Mijn conclusie is dat de jaarrekeningen van veel gemeenten en provincies onbetrouwbaar en dus misleidend zijn. Ondanks de goedkeurende accountantsverklaringen daarbij die het tegendeel beweren.
Veelal geldt dat voor de presentatie van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Het geldt veelal ook voor de presentatie van de financiële positie.
Het geldt ook voor de jaarrekeningen van de afgelopen jaren (inclusief die over 2005) van gemeente Amsterdam.

De rekening van baten en lasten over 1998 sloot met een saldo van € 1 miljoen. Het werkelijke saldo was € 292 miljoen. Er werd dus € 291 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 1999 sloot met een saldo van € 0 miljoen. Het werkelijke saldo was € 376 miljoen. Er werd dus € 376 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2000 sloot met een saldo van € 0 miljoen. Het werkelijke saldo was € 722 miljoen. Er werd dus € 722 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2001 sloot met een nadelig saldo van € 5 miljoen. Het werkelijke saldo was voordelig € 350 miljoen. Er werd dus € 355 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2002 sloot met een saldo van € 17 miljoen. Het werkelijke saldo was € 440 miljoen. Er werd dus € 423 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2003 sloot met een nadelig saldo van € 6 miljoen. Het werkelijke tekort was € 194 miljoen. Er werd dus € 188 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2004 sloot met een saldo van € 60 miljoen. Het werkelijke saldo was € 398 miljoen. Er werd dus € 338 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2005 sluit met een saldo van € 45 miljoen. Het werkelijke saldo is € 208 miljoen (info). Er wordt dus € 163 miljoen verzwegen.

Samenvattend:
Over de periode 1998 – 2005 werd een overschot gepresenteerd van € 112 miljoen. In werkelijkheid was er een overschot van € 2.592 miljoen. De boekhoudfraude bedraagt derhalve € 2.480 miljoen.

Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst OZB in 2005 een bedrag was van € 172 miljoen. De opbrengst OZB in de periode 1998 – 2005 bedroeg € 1.133 miljoen. In de periode 1998 – 2005 was er dus geen enkele noodzaak dat de burgers van gemeente Amsterdam OZB betaalden.

Ook de weergave van de financiële positie is verre van juist. Het Eigen vermogen is enerzijds te laag weergegeven bijvoorbeeld doordat er in het verleden bedragen van vaste activa in mindering zijn gebracht en anderzijds te hoog doordat bijvoorbeeld verplichtingen als terzake van vakantierechten van het personeel en terzake van wachtgelden als reserve onder het Eigen vermogen zijn opgenomen en bijvoorbeeld ook van derden ontvangen afkoopsommen voor langdurige verplichtingen als reserve onder het Eigen vermogen zijn opgenomen.

In de jaarrekening 2005 komen verschillende rekeningen van baten en lasten voor, alle eindigende met een ander saldo. Op pagina 29-30 van het jaarverslag 2005 staat vermeld dat het werkelijke saldo een overschot van € 45,2 miljoen zou zijn. Dit bedrag wordt ook in het persbericht dat het gemeentebestuur bij het verschijnen van de jaarrekening uitbracht, genoemd als het echte saldo van de baten en lasten. Echter, het werkelijke saldo, dat nergens genoemd wordt, is dus € 208 miljoen. Het betekent bijvoorbeeld dat de op pagina 14, 18, 26, ... etc. van de jaarrekening onder de "Resultaatgebieden" genoemde baten en lasten onjuist zijn. Opvallend is bovendien dat deze onder de "Resultaatgebieden" opgenomen baten en lasten veelal niet aansluiten aan de samenvattingen op pagina 118 ("Programmarekening ex. Art. 27 BBV2005"), eindigend met een saldo van € 313.394.452, of op pagina 174-175 ("Recapitulatiestaat resultaatgebieden rekening 2005"), eindigend met een saldo van € 0,00.

In de jaarrekening en het jaarverslag 2005 komt ook heel veel onzin voor, bijvoorbeeld waar het gaat over reserves, over voorzieningen, over een "resultaat voor bestemming" en een "resultaat na bestemming" (er is maar één resultaat en dat is het resultaat, i.c. het saldo van de baten en de lasten), over zoiets als "weerstandsvermogen" en "weerstandscapaciteit", en over zoiets als "investeringen met een economisch nut" en "investeringen met een maatschappelijk nut".

In de jaarrekening ontbreekt een toelichting op alle reserves. Dit is in strijd met de wettelijke eis (i.c. het BBV) die deze toelichting uitdrukkelijk voorschrijft.
Hetzelfde geldt voor de voorzieningen. Afgaande op de omschrijvingen kan ik mij niet aan de indruk onttrekken dat veel als voorziening gepresenteerde bedragen in het geheel geen verplichting representeren.

Het Eigen vermogen per 31.12.2004 bedraagt volgens de jaarrekening 2005 € 4.790 miljoen, terwijl dat volgens de jaarrekening 2004 € 4.778 miljoen is.

U leest heel veel meer over de ongekende boekhoudfraude bij menige gemeente en bij gemeente Amsterdam in het bijzonder op de website www.leoverhoef.nl, te beginnen met : "Boekhoudfraude bij gemeenten en provincies schering en inslag". Op de website treft u mijn bevindingen over de jaarrekeningen van Amsterdam aan in de lijst "Uw gemeente en provincie". Mijn correspondentie van de afgelopen jaren met u als gemeenteraad treft u aan in "Dossier: Amsterdam".

Volgens BBV artikel 3 moeten de jaarstukken met name voor gemeenteraadsleden goed begrijpelijk zijn. Naar mijn mening voldoen de boekwerken "Jaarrekening 2005" en "Jaarverslag 2005" stellig niet aan deze eis.

Binnenkort dient u over de jaarrekening 2005 te beslissen.
Een gemeenteraad die zichzelf serieus neemt, weigert de jaarrekening die nu aan u is voorgelegd, in behandeling te nemen.

Graag was ik u van dienst.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef